แปดร้อยสี่สิบสามเมกะไบต์ลงถังขยะ: ว่าด้วยของที่เราทำเอง กับของที่มีคนทำไว้ดีแล้ว

เมื่อวานตอนบ่าย เว็บนั้นยังเปิดได้อยู่ เช้านี้เราพิมพ์ชื่อมันลงในช่องยืนยันสองช่อง แล้วกดปุ่มสีแดง

หน้าจอเด้งกลับไปที่หน้ารวมโปรเจกต์ เหลือสองอันที่ยังอยู่ ที่ว่างตรงกลางไม่มีอะไรบอกว่าเมื่อวานมีอันที่สาม

ของที่ลบไปคือเว็บช่วยตัดสินใจแบน-พิคเกมหนึ่ง ทีมเราเล่นกันประจำ แล้วก็เถียงกันประจำว่าควรแบนตัวไหนก่อน เราเลยคิดว่าทำเครื่องมือให้มันจบ ๆ ไป ข้อมูลตัวละครร้อยสิบตัวดึงมาจากที่เจ้าของเกมเปิดให้ดึงได้ตรง ๆ โค้ดเก้าร้อยกว่าบรรทัด เทสต์ผ่านหมด สิบหกงานตามแผนเสร็จครบ ขึ้นออนไลน์ได้จริงภายในวันเดียว

ที่ลบพร้อมกันคือรูปหกร้อยเจ็ดสิบหกไฟล์ในคลังเก็บของ โฟลเดอร์แปดร้อยสี่สิบสามเมกะไบต์ในเครื่อง และที่เก็บโค้ดบนเซิร์ฟเวอร์ที่ตอนนี้ตอบกลับมาว่าไม่พบหน้านี้

เรื่องที่ตลกคือ ตอนที่กำลังทำนั่นแหละที่เราไปเจอว่ามีคนทำไว้แล้ว

สิ่งที่เขามี แล้วเราไม่มี

เราเปิดเว็บของเขาตอนที่กำลังหาว่า ถ้าคนกดเลือกตัวละครไปแล้วห้าตัว จะเก็บสถานะนั้นไว้ยังไงให้กดแชร์ลิงก์ต่อได้ คำตอบของเขาเรียบง่ายมาก เขายัดทุกอย่างไว้ในลิงก์ ไม่มีฐานข้อมูลอะไรเลย เปิดลิงก์ใหม่ก็ได้ของเดิมกลับมาครบ

เรานั่งดูอยู่พักหนึ่ง แล้วก็เลื่อนลงไปดูส่วนที่เขาบอกว่าตัวไหนสวนทางตัวไหนได้

ตรงนั้นเขาเขียนเหตุผลไว้เป็นรายคู่ ว่าทำไมตัวนี้ถึงกดตัวนั้นอยู่ ท่าไหนกินท่าไหน ระยะเท่าไหร่ถึงเริ่มได้เปรียบ ไม่ใช่คะแนนที่เครื่องคำนวณ แต่เป็นคนเล่นจริงแล้วเขียนลงไปทีละคู่ สะสมมาหลายปี

เราเปิดไฟล์ในโปรเจกต์ตัวเองขึ้นมาดูบ้าง ไฟล์ที่ควรจะเก็บข้อมูลแบบเดียวกันนั้นมีอยู่ร้อยยี่สิบห้าบรรทัด ทุกบรรทัดมีคำว่า "ยังไม่ตรวจ" ห้อยอยู่ แปลว่ายังไม่มีใครตรวจสักบรรทัด อีกไฟล์ที่ควรเก็บว่าตัวไหนเข้าขากับตัวไหน เปิดมาเจอวงเล็บเปล่าสองอัน

โครงสร้างเราพร้อมหมด ที่ไม่มีคือของที่จะใส่ลงไป

ของที่มีอยู่แล้ว มักจะมีเหตุผลว่าทำไมมันถึงยังอยู่

เรื่องแบบนี้ไม่ได้เกิดกับเรื่องเกมอย่างเดียว

คนอยากมีที่เขียนบล็อก แล้วลงมือเขียนระบบจัดการเนื้อหาขึ้นมาเอง สามเดือนผ่านไปได้ระบบที่พอใช้ได้ ยังไม่มีบทความสักเรื่อง ขณะที่ของที่มีอยู่แล้วอย่างเวิร์ดเพรสเดินมายี่สิบกว่าปี มีคนเขียนส่วนเสริมไว้ให้หลายหมื่นตัว และมีคนไม่รู้จักชื่อกำลังแก้ช่องโหว่ให้อยู่ตอนตีสามโดยที่เราไม่ต้องตื่น

บริษัทหนึ่งจะเขียนระบบอีเมลของตัวเอง เพราะไม่อยากผูกกับใคร ผ่านไปปีหนึ่งได้ระบบที่ส่งเมลออกได้ แต่เมลที่ส่งไปตกถังสแปมของปลายทางเป็นครึ่ง ส่วนไมโครซอฟท์กับกูเกิลไม่ได้ชนะเพราะเขียนโค้ดเก่งกว่า เขาชนะเพราะสะสมความน่าเชื่อถือของชื่อโดเมนตัวเองมาสิบกว่าปี จนเซิร์ฟเวอร์ทั้งโลกยอมรับเมลจากเขาโดยไม่ตั้งคำถาม สิ่งนี้ซื้อไม่ได้ เขียนขึ้นมาเองก็ไม่ได้ มันต้องใช้เวลาอย่างเดียว

ตารางคำนวณก็เหมือนกัน ที่เราเปิดใช้กันทุกวันนั้นข้างในมีฟังก์ชันสี่ร้อยกว่าตัว มีคนเถียงกันเรื่องการปัดเศษทศนิยมมาสามสิบปี และมีกฎประหลาด ๆ ที่ถูกทิ้งไว้เพราะถ้าแก้แล้วไฟล์ของคนที่ทำไว้เมื่อยี่สิบปีก่อนจะพัง ความประหลาดพวกนั้นคือรอยของการถูกใช้งานจริง

แล้วเว็บที่คุณกำลังอ่านอยู่นี้ล่ะ

พูดมาถึงตรงนี้แล้วมันย้อนกลับมาหาเราเอง

นิตยสารเล่มนี้ไม่ได้ใช้เวิร์ดเพรส มันถูกเขียนขึ้นมาเองทั้งเว็บ ตั้งแต่หน้าแรกยันช่องกรอกอีเมล ถ้าใช้ของสำเร็จรูปคงเปิดตัวได้เร็วกว่านี้หลายเดือน และถ้าจะให้ซื่อสัตย์ เวิร์ดเพรสก็ทำสิ่งที่เว็บนี้ทำอยู่ได้เกือบทั้งหมด

เราเคยพยายามหาเหตุผลสวย ๆ มาอธิบาย เรื่องความเร็ว เรื่องการควบคุมรายละเอียดของตัวหนังสือ เรื่องที่อยากให้ช่องว่างระหว่างบรรทัดเป็นแบบที่ตั้งใจจริง ๆ เหตุผลพวกนั้นจริงอยู่ครึ่งเดียว

อีกครึ่งคือเราอยากทำ

เราอยากรู้ว่าเว็บที่โหลดเร็วมันเร็วเพราะอะไร อยากเห็นว่าตัวหนังสือไทยมันวางบนหน้าจอยังไงถึงจะอ่านสบาย และอยากลองผิดเองสักตั้ง สิ่งที่ได้กลับมาไม่ใช่เว็บ แต่เป็นความเข้าใจที่ไม่มีทางได้จากการกดติดตั้งส่วนเสริม

เส้นแบ่งมันเลยไม่ได้อยู่ตรงที่ว่าของนั้นมีคนทำไว้แล้วหรือยัง

คำถามที่ควรถามก่อนลงมือ

เท่าที่เราเห็นจากรอบนี้ มันมีคำถามอยู่ข้อหนึ่งที่ถ้าถามตั้งแต่วันแรกจะประหยัดเวลาไปได้มาก

ของที่เรากำลังจะทำ หัวใจของมันคืออะไร

เว็บแบน-พิคของเรา หัวใจของมันคือความเห็นรายคู่ที่ต้องมาจากคนที่เล่นเกมนั้นจนช่ำชอง ซึ่งเราไม่มี และถ้าจะมีก็ต้องนั่งกรอกทีละคู่อีกเป็นปี ส่วนโค้ดที่เราเขียนไปเก้าร้อยบรรทัดคือกล่องเปล่าที่สวยงามมาก

ถ้าหัวใจของสิ่งที่จะทำอยู่ในของที่มีอยู่แล้ว การทำใหม่คือการทำกล่อง

แต่ถ้าหัวใจคือการได้ทำเอง คือการอยากรู้ว่ามันทำงานยังไง หรือคือรายละเอียดบางอย่างที่ของสำเร็จรูปไม่ยอมให้แตะ อันนั้นทำเถอะ แค่รู้ตัวว่ากำลังจ่ายค่าอะไรอยู่

ยังไม่ได้เทถังขยะ

แปดร้อยสี่สิบสามเมกะไบต์ยังอยู่ในถังขยะของเครื่อง กดสองครั้งก็เอากลับมาได้

เราไม่ได้เก็บไว้เพราะคิดจะทำต่อ วันเดียวที่ใช้ไปกับมันก็ได้อะไรกลับมาพอสมควรอยู่แล้ว รู้ว่าเจ้าของเกมเปิดข้อมูลให้ดึงตรงไหน รู้ว่าการเก็บสถานะไว้ในลิงก์มันทำได้จริงและง่ายกว่าที่คิด รู้ว่าตัวเองชอบเริ่มจากการเขียนโครงมากกว่าเริ่มจากการหาของมาใส่

เย็นวันนี้ทีมนัดกันอีกรอบ ถึงตอนแบนตัว ก็คงมีคนเปิดเว็บของเขาขึ้นมาดูเหมือนเดิม