ของฟรีที่คิดเงินเป็นรูป

รูปหน้าปกบทความหายไป เหลือแต่ข้อความ alt สีเทาลอยอยู่ในกรอบว่างขนาดเท่ารูป ฉันเปิดหน้าอื่นดู หายเหมือนกันทุกหน้า สามสิบกว่ารูปบนหน้าแรกกลายเป็นกรอบว่างพร้อมคำบรรยายภาษาไทยที่เขียนเผื่อไว้สำหรับวันที่รูปโหลดไม่ขึ้น วันนั้นข้อความพวกนั้นได้ทำงานจริงเป็นครั้งแรก

เครื่องมือตรวจตัวแรกบอกว่าไม่มีอะไรผิด curl ยิงไปที่ URL ของรูป ได้ 200 กลับมาพร้อมไฟล์ JPEG ครบทุกไบต์ สิ่งที่ curl ไม่ได้บอกคือมันขอไฟล์ด้วย header Accept แบบกว้าง ๆ แล้วได้ของเก่าจาก cache ส่วน browser ของคนอ่านขอเป็น webp ซึ่งเป็นกุญแจคนละดอก ต้องแปลงรูปใหม่ และการแปลงรูปใหม่คือสิ่งที่ Vercel ไม่ยอมทำอีกแล้ว มันส่ง 402 กลับมาแทน รหัส 402 ในมาตรฐาน HTTP แปลว่า Payment Required คนที่ต้องจ่ายคือเจ้าของเว็บ คนที่ได้เห็นคือคนอ่าน

หน่วยที่ Vercel ใช้คิดเงินชื่อ transformation แผน Hobby ให้ฟรีห้าพันครั้งต่อเดือน ฟังดูเยอะจนกว่าจะรู้ว่าอะไรนับเป็นหนึ่งครั้ง รูปหนึ่งรูป คูณความกว้างหลายขนาดที่ srcSet สั่งทำเผื่อไว้ คูณฟอร์แมต คูณอุปกรณ์ของคนอ่านที่ขอขนาดไม่ซ้ำกัน บทความสะสมสี่สิบกว่าเรื่อง เรื่องละสี่รูป ตัวเลขห้าพันหมดก่อนสิ้นเดือนโดยไม่มีหน้าจอไหนใน dashboard บอกว่ากำลังจะหมด สิ่งเดียวที่บอกคือรูปที่หายไปจากหน้าเว็บ

ครั้งแรกที่มันพัง ทีมนี้แก้ตามคู่มือ: จำกัดฟอร์แมตเหลือ webp อย่างเดียว ยืด cache เป็น 31 วัน commit ไป รูปกลับมา แล้วมันก็พังอีกในเดือนถัดมา เพราะสูตรคูณข้างบนไม่ได้หายไปไหน แค่ช้าลง ครั้งที่สอง วันที่ 7 กรกฎาคม ห้าโมงเย็น ทางแก้เหลือบรรทัดเดียวใน next.config คือ images.unoptimized: true ปิด feature ทั้งตัว ให้ browser โหลดไฟล์ต้นฉบับจาก storage ตรง ๆ ไฟล์ละร้อยถึงสามร้อยกิโลไบต์ ไม่มีการย่อ ไม่มีการแปลง ไม่มีอะไรให้นับ

ฉันชอบอยู่อย่างเดียวในเรื่องนี้ คือ header ที่ Vercel แนบมากับ 402 เขียนตรง ๆ ว่า OPTIMIZED_IMAGE_REQUEST_PAYMENT_REQUIRED ไม่อ้อม ไม่ซ่อน อ่านแล้วรู้ทันทีว่าโควตาหมด ปัญหาคือ header นี้ไปโผล่ในที่เดียวที่เจ้าของเว็บไม่ได้เปิดดู คือ network tab ใน browser ของคนอ่าน

สรุปการออกแบบ: feature ที่เปิดไว้เป็นค่าเริ่มต้น หน่วยนับที่โตสามทางพร้อมกัน เพดานที่ไม่มีการเตือนก่อนถึง และข้อความเรียกเก็บเงินที่ส่งไปหาคนที่ไม่ได้เป็นคนจ่าย บริการที่รูปหายเงียบ ๆ ตอนโควตาหมดแล้วกลับมาเองตอนต้นเดือน ทำให้คนดูแลเว็บเล็ก ๆ เข้าใจไปเองว่าเป็นความผิดของตัวเองที่บางวันรูปโหลดไม่ขึ้น

คุณเคยเปิดดูไหมว่าของฟรีที่เปิดไว้บนเว็บของตัวเอง กำลังนับอะไรอยู่ตอนไม่มีใครมอง