วิ่งเพื่อเขียน: ชีวิตทีละก้าวของฮารูกิ มุราคามิ

บ่ายวันหนึ่งในเดือนเมษายน ปี 1978 ชายหนุ่มวัยยี่สิบเก้านั่งอยู่บนเนินหญ้านอกรั้วสนามเบสบอลจิงงูในโตเกียว มือถือเบียร์เย็น ๆ ตามองเกมเปิดฤดูกาลอย่างไม่รีบร้อน แล้ววินาทีที่นักตีต่างชาติของทีมยาคูลต์ สวอลโลวส์หวดลูกออกไปเป็นทูเบส เสียงไม้กระทบลูกดังก้องสนาม ความคิดหนึ่งก็ลอยเข้ามาในหัวของเขาโดยไม่มีปี่มีขลุ่ย

"เราน่าจะเขียนนิยายได้"

ชายคนนั้นคือฮารูกิ มุราคามิ ตอนนั้นเขายังไม่ใช่นักเขียนที่โลกรู้จัก เขาเป็นเจ้าของบาร์แจ๊สเล็ก ๆ ชื่อ Peter Cat เปิดร้านตั้งแต่หัวค่ำถึงดึกดื่นทุกคืน ล้างจาน ผสมเหล้า เปิดแผ่นเสียง และสูบบุหรี่วันละราวหกสิบมวน คืนนั้นเขากลับบ้านแล้วนั่งลงเขียนหนังสือที่โต๊ะในครัวหลังปิดร้าน — ทีละหน้า คืนแล้วคืนเล่า จนกลายเป็นนิยายเล่มแรกของเขา

นักเขียนที่ร่างกายไม่ให้ความร่วมมือ

หลายปีต่อมา เมื่อนิยายเริ่มไปได้ดี มุราคามิตัดสินใจทำสิ่งที่คนรอบตัวมองว่าบ้า คือขายบาร์ที่กำลังรุ่งทิ้ง แล้วประกาศว่าจะเป็นนักเขียนเต็มตัว ชีวิตใหม่ของเขาเงียบลงมาก — ตื่นเช้า เขียนหนังสือ จบวัน — แต่ร่างกายกลับส่งสัญญาณตรงกันข้าม การนั่งโต๊ะวันละหลายชั่วโมงทำให้น้ำหนักขึ้นเร็ว แรงโทรมลง และบุหรี่หกสิบมวนต่อวันก็ยังอยู่ครบ

เขาสรุปกับตัวเองอย่างเรียบ ๆ ว่า ถ้าอยากเขียนหนังสือไปนาน ๆ ก็ต้องหาทางอยู่ให้นาน แล้วเลือกการวิ่งด้วยเหตุผลที่แสนธรรมดา คือไม่ต้องมีเพื่อนร่วมทีม ไม่ต้องมีอุปกรณ์ ไม่ต้องไปที่ไหนเป็นพิเศษ มีถนนกับรองเท้าหนึ่งคู่ก็เริ่มได้ ฤดูใบไม้ร่วงปี 1982 เขาออกวิ่งเป็นครั้งแรก และในช่วงเวลาเดียวกันนั้นเอง บุหรี่มวนสุดท้ายก็ค่อย ๆ หายไปจากชีวิต ไม่ใช่เพราะเขาหักดิบเก่งกว่าใคร แต่เพราะร่างกายที่อยากวิ่งให้ไกลขึ้นกับบุหรี่วันละหกสิบมวน มันเลือกอยู่ด้วยกันไม่ได้

วิ่งกับเขียนคือกล้ามเนื้อเดียวกัน

ในหนังสือเล่มนี้ มุราคามิไม่ได้สอนวิธีวิ่งสักหน้าเดียว เขาเขียนมันระหว่างซ้อมสำหรับนิวยอร์กซิตีมาราธอน แล้วปล่อยให้ความคิดไหลไปตามจังหวะเท้า ว่าด้วยการวิ่งบ้าง การเขียนบ้าง และบ่อยครั้งทั้งสองอย่างก็กลายเป็นเรื่องเดียวกัน

สำหรับเขา การเขียนนิยายไม่ใช่งานของแรงบันดาลใจ แต่เป็นงานใช้แรงกาย พรสวรรค์เป็นของที่เลือกไม่ได้ แต่อีกสองอย่างที่เหลือฝึกได้เหมือนกล้ามเนื้อ คือสมาธิกับความอึด นักเขียนต้องนั่งอยู่กับหน้ากระดาษวันละหลายชั่วโมง วันแล้ววันเล่า เหมือนนักวิ่งระยะไกลที่สะสมระยะทีละกิโลเมตรโดยไม่มีทางลัด เขาจึงใช้ชีวิตแบบเดียวกับที่ซ้อมวิ่ง — เขียนทุกเช้าราวสี่ห้าชั่วโมง วิ่งราววันละสิบกิโลเมตร แล้วหยุดก่อนจะหมดแรง เพื่อให้พรุ่งนี้ยังมีอะไรเหลือให้เริ่มต่อ

ความเจ็บปวดเป็นสิ่งที่เลี่ยงไม่ได้ แต่ความทุกข์เป็นทางเลือก — ประโยคที่เขาได้มาจากนักวิ่งรุ่นพี่ และกลายเป็นหัวใจของหนังสือทั้งเล่ม

เขาวิ่งมาราธอนปีละครั้งต่อเนื่องกว่ายี่สิบปี เคยวิ่งย้อนเส้นทางมาราธอนดั้งเดิมจากเอเธนส์ไปยังหมู่บ้านมาราธอนกลางแดดร้อนระอุ และครั้งหนึ่งเคยลงอัลตรามาราธอนหนึ่งร้อยกิโลเมตรที่ฮอกไกโด ซึ่งพาเขาไปเจอทั้งกำแพงที่ร่างกายปฏิเสธจะไปต่อ และห้วงเวลาประหลาดหลังกิโลเมตรที่เจ็ดสิบห้า ที่ความเหนื่อยหายไปเฉย ๆ เหลือแต่การก้าวไปข้างหน้าเท่านั้น

เพลง ความเงียบ และการอยู่กับตัวเอง

มุราคามิวิ่งไปกับเพลงร็อกเก่า ๆ ในเครื่องเล่นพกพา เพลงที่เขาฟังมาตั้งแต่หนุ่ม จังหวะมันเรียบง่ายพอจะเข้ากับจังหวะเท้า และคุ้นเคยพอจะไม่เรียกร้องความสนใจ เพราะสิ่งที่เขาต้องการจากการวิ่งหนึ่งชั่วโมงไม่ใช่ความบันเทิง แต่เป็นความเงียบ

มีคนถามเขาบ่อย ๆ ว่าวิ่งไปคิดอะไร คำตอบของเขาคือ แทบไม่ได้คิดอะไรเลย ความคิดลอยเข้ามาแล้วก็ลอยออกไปเหมือนก้อนเมฆ สิ่งที่เหลืออยู่คือช่องว่างเล็ก ๆ ที่เป็นของตัวเองล้วน ๆ ในวันที่โลกเรียกร้องให้เราติดต่อได้ตลอดเวลา ชั่วโมงแห่งการอยู่กับตัวเองแบบนี้อาจเป็นของหายากกว่าเหรียญรางวัลใด ๆ และสำหรับนักเขียนอย่างเขา ช่องว่างนี้เองคือที่ที่นิยายค่อย ๆ ก่อตัว

คู่แข่งคนเดียวคือตัวเองเมื่อวาน

ตลอดทั้งเล่ม มุราคามิย้ำอยู่เรื่องเดียว เขาไม่เคยสนใจว่าจะชนะใคร อันดับในสนามไม่มีความหมายเท่ากับคำถามว่า วันนี้เราดีกว่าตัวเองเมื่อวานหรือเปล่า เวลาที่ดีขึ้นไม่กี่วินาที ระยะที่ไกลขึ้นอีกนิด หรือแค่การได้ออกไปวิ่งในวันที่ไม่มีอะไรอยากออก — ทั้งหมดนั้นคือชัยชนะที่นับได้จริง

เขาเคยเขียนเล่น ๆ ว่าอยากให้ป้ายหลุมศพของตัวเองสลักว่า "ฮารูกิ มุราคามิ นักเขียน (และนักวิ่ง) — อย่างน้อยเขาก็ไม่เคยหยุดเดิน" ไม่ใช่คำประกาศของแชมป์ แต่เป็นคำสัญญาเงียบ ๆ ของคนที่ตั้งใจจะก้าวต่อไปเรื่อย ๆ ไม่ว่าจะช้าแค่ไหน

เราหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมาเป็นเรื่องแรกของ Whale and Vibe ด้วยเหตุผลคล้าย ๆ กัน เราไม่ได้อยากวิ่งเร็วกว่าใคร อยากแค่ก้าวให้สม่ำเสมอ เล่าเรื่องทีละเรื่องอย่างตั้งใจ และถ้าคุณอ่านมาถึงบรรทัดนี้ได้โดยไม่รีบ — ก้าวแรกของเราก็นับว่าออกตัวได้สวยแล้ว