ก่อนก้าวแรก: The Fool ไพ่ที่ว่าด้วยการออกเดินทั้งที่ยังไม่รู้ปลายทาง

เย็นวันศุกร์ปลายฝน เรานั่งอยู่ตรงโต๊ะไม้ริมหน้าต่างกับเพื่อนคนหนึ่งที่เพิ่งลาออกจากงานประจำเมื่อสัปดาห์ก่อน เธอสับไพ่ช้า ๆ มือยังไม่ค่อยถนัด ไพ่หล่นพื้นไปสองสามใบ แล้วหยิบขึ้นมาใบหนึ่งคว่ำไว้ก่อนจะกล้าพลิก พอพลิกขึ้นมาเป็นรูปคนหนุ่มยืนอยู่ริมหน้าผา หน้าเงยมองฟ้า มือถือดอกไม้สีขาว มีหมาตัวเล็กกระโดดอยู่ข้างเท้า เธอเงียบไปครู่หนึ่งแล้วพูดว่า "ทำไมเขาไม่มองทางเลยล่ะ"

ไพ่ใบนั้นคือ The Fool ไพ่ใบแรกสุดของชุดเมเจอร์อาร์คานา และเป็นไพ่ใบเดียวในสำรับที่มีเลขกำกับเป็น 0

เลขศูนย์ ที่ไม่ใช่ความว่างเปล่า

ในสำรับทาโรต์ ไพ่เมเจอร์อาร์คานามีเลขกำกับตั้งแต่ 1 ถึง 21 เรียงเป็นเส้นทางหนึ่งเส้น คนมักเรียกเส้นทางนี้ว่า "การเดินทางของ The Fool" เพราะไพ่ทุกใบที่เหลือ คือสิ่งที่เขาจะได้พบระหว่างทาง ตั้งแต่นักมายากล นักบวชหญิง ไปจนถึงดวงอาทิตย์และโลก

แต่ตัว The Fool เองถือเลข 0 ไม่ใช่ 1 และความต่างตรงนี้บอกอะไรบางอย่าง เลข 0 ไม่ได้แปลว่าไม่มีอะไร มันคือจุดก่อนที่ทุกอย่างจะเริ่มนับ คือลมหายใจเข้าก่อนจะพูดประโยคแรก คือช่วงที่ความเป็นไปได้ทั้งหมดยังอยู่ครบ เพราะยังไม่มีอะไรถูกเลือก

เพื่อนเราชอบคำอธิบายนี้ เธอบอกว่ามันตรงกับที่เธอรู้สึกพอดี ตอนที่ยังไม่ได้ตัดสินใจว่าจะทำอะไรต่อ มันน่ากลัวก็จริง แต่ก็เป็นช่วงเดียวที่ประตูทุกบานยังเปิดอยู่

คนที่ยังไม่รู้ว่ากำลังจะเจออะไร

กลับมาที่คำถามของเธอ ทำไมคนในไพ่ถึงไม่มองทาง

ถ้าดูภาพไพ่เวอร์ชันที่คนคุ้นที่สุด อย่างสำรับไรเดอร์-เวต ผู้ชายในภาพแต่งตัวสีสด สะพายห่อผ้าใบเล็ก ๆ ไว้บนไม้ ในห่อนั้นว่ากันว่าคือสิ่งที่เขาพกติดตัวมาทั้งชีวิต ความทรงจำ บทเรียน เครื่องมือ แต่เขายังไม่ได้แกะมันออกมาใช้ มือข้างหนึ่งถือดอกกุหลาบขาว สื่อถึงความไร้เดียงสาที่ยังไม่ถูกอะไรมาทำให้ขุ่น ส่วนหมาตัวเล็กข้างเท้า บางคนอ่านว่าเป็นสัญชาตญาณที่คอยเตือน บางคนอ่านว่าเป็นเพื่อนร่วมทางที่ไว้ใจได้

แล้วเขาก็ยืนอยู่ตรงขอบหน้าผาจริง ๆ ปลายเท้าเลยขอบไปนิดหนึ่งด้วยซ้ำ

The Fool ไม่ได้โง่ เขาแค่ยังไม่รู้ และเขาเลือกที่จะก้าวทั้งที่ยังไม่รู้ นั่นคือสองเรื่องที่ต่างกันมาก

คำว่า fool ในภาษาอังกฤษแปลว่าคนโง่ก็จริง แต่ในบริบทของทาโรต์ มันใกล้กับคำว่า "ผู้เริ่มต้น" มากกว่า คนที่ยังไม่มีแผนที่ ยังไม่มีประสบการณ์มาคอยบอกว่าตรงไหนพังตรงไหนรอด เขาจึงเดินด้วยความเชื่อล้วน ๆ ว่าก้าวต่อไปจะมีพื้นรองรับ

ความกล้าแบบที่ไม่ต้องมีคำตอบก่อน

เราเคยคิดว่าความกล้าคือการรู้ว่าตัวเองทำได้แล้วค่อยลงมือ พอมาอ่านไพ่ใบนี้บ่อยเข้า ความคิดนั้นก็เปลี่ยนไป

The Fool เสนอความกล้าอีกแบบ แบบที่ไม่ต้องมีคำตอบก่อน ไม่ต้องรอให้พร้อมร้อยเปอร์เซ็นต์ ไม่ต้องรู้ว่าปลายทางมีอะไร ความกล้าแบบนี้ไม่ได้มาจากความมั่นใจ แต่มาจากการยอมรับว่าเราไม่มีทางรู้ทุกอย่างได้ก่อนจะเริ่ม และถึงอย่างนั้นก็ยังจะเริ่มอยู่ดี

มันคือความรู้สึกของวันแรกที่ย้ายเข้าเมืองใหม่ทั้งที่ยังไม่รู้จักใคร วันที่กดส่งใบสมัครงานที่ดูเกินตัว วันที่บอกใครสักคนว่าชอบเขาโดยไม่รู้ว่าเขาจะตอบว่าอะไร ทุกการเริ่มต้นจริง ๆ มีความเป็น The Fool อยู่ในนั้นเสมอ เพราะถ้าเรารู้ผลลัพธ์อยู่แล้ว มันก็ไม่ใช่การเริ่มต้น มันเป็นแค่การทำตามที่คำนวณไว้

ในมุมนี้ หมาตัวเล็กข้างเท้าเลยน่าสนใจขึ้นมา มันไม่ได้ห้ามเขาไม่ให้ก้าว มันก้าวไปพร้อมกับเขา สัญชาตญาณบางอย่างในตัวเรารู้ว่าเมื่อไหร่ที่ถึงเวลาต้องไป ต่อให้เหตุผลยังเรียงไม่ครบก็ตาม

เมื่อ The Fool กลายเป็นคำเตือน

ทาโรต์ไม่ได้มีแต่ด้านสวยงาม ไพ่ทุกใบมีอีกหน้าหนึ่ง และ The Fool ก็เหมือนกัน

เวลาไพ่ใบนี้ออกมาในจังหวะที่ไม่เข้ากับเรื่องที่ถาม มันอ่านได้ว่าเป็นการกระโดดโดยไม่ดูตาม้าตาเรือ ความประมาท การเริ่มอะไรใหม่ทั้งที่เรื่องเก่ายังไม่จบ หรือการหนีจากความรับผิดชอบด้วยข้ออ้างว่าอยากออกเดินทาง เส้นแบ่งระหว่างความกล้ากับความมักง่าย บางทีก็บางมาก และไพ่ใบนี้ยืนคร่อมอยู่ตรงเส้นนั้นพอดี

นี่แหละคือเหตุผลที่เราชอบมองทาโรต์เป็นกระจกมากกว่าเป็นคำทำนาย ไพ่ไม่ได้บอกว่าจะเกิดอะไรขึ้น มันแค่วางคำถามไว้ตรงหน้าให้เราตอบเอง ระหว่างความกล้ากับความประมาท ครั้งนี้เราอยู่ตรงไหน คนที่ตอบได้มีแค่คนที่ถือไพ่อยู่ ไม่ใช่ตัวไพ่

ก้าวที่ยังไม่ได้ก้าว

เย็นวันนั้นเพื่อนเราไม่ได้ขอให้เราทำนายอะไรต่อ เธอแค่ถ่ายรูปไพ่ใบนั้นเก็บไว้ในมือถือ บอกว่าจะดูมันทุกครั้งที่เริ่มลังเล

ก่อนกลับ เธอถามอีกครั้งว่าตกลงคนในไพ่จะตกหน้าผาไหม เราบอกว่าไม่รู้เหมือนกัน ในภาพเขายังไม่ได้ก้าว เขาแค่กำลังจะก้าว และทาโรต์มักหยุดเรื่องไว้ตรงนั้น ตรงวินาทีก่อนที่ทุกอย่างจะเกิด ไม่ใช่หลังจากมันเกิดแล้ว

ฝนเริ่มตกอีกรอบตอนเธอเดินออกไป เรามองตามจนเธอเลี้ยวหายไปสุดซอย แล้วก็นึกขึ้นได้ว่ายังไม่ได้เก็บไพ่ที่หล่นอยู่บนพื้นเลย