ทำไมต้องไปถึงอินเดีย

“ทำไมต้องไปถึงอินเดีย?” คือประโยคแรกของอารัมภบทใน BUDDHIST HOLY DAY หนีตามพระพุทธเจ้า คนถามคือผู้เขียนเอง ถามตัวเองก่อนที่ใครจะทันถาม ในเมื่อคำสอนพิสูจน์ได้ทุกที่ ทำไมการไปยืนตรงจุดที่ตำนานเล่าไว้ถึงต้องอยู่ใน to-do list ของใครสักคน

เราต้องบอกก่อนว่า เราอ่านเล่มนี้ได้แค่ช่วงทดลองอ่านที่สำนักพิมพ์แซลมอนเปิดไว้บนหน้าร้าน ยี่สิบกว่าหน้า มีคำนำสามชิ้น อารัมภบท กับบทแรกหนึ่งบท ทั้งเล่มหนา 224 หน้า ที่เหลือเรายังไม่ได้เปิด เรื่องที่เล่าต่อจากนี้จึงมาจากยี่สิบกว่าหน้านั้นเท่านั้น

คนเล่าหลักคือโจ้บองโก้ หรือนทธัญ แสงไชย คนเล่าตำนานประจำรายการ Myth Universe ของ Salmon Podcast เขาไปอินเดียและเนปาลช่วงวันที่ 7–14 ธันวาคม 2567 กับ รศ.ดนัย ปรีชาเพิ่มประสิทธิ์ อาจารย์ภาควิชาปรัชญา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นวิทยากรประจำทริป ทริปนี้เริ่มจากครอบครัวหนึ่งที่รู้จักอาจารย์ผ่านพอดแคสต์ แล้วอยากไปสังเวชนียสถานโดยมีอาจารย์บรรยาย จึงประกาศหาคนร่วมทางจนได้ลูกทัวร์ 35 คน โจ้เป็นหนึ่งในนั้น ระหว่างทางเขาโพสต์เกร็ดที่ได้ฟังลงโซเชียลฯ ไปเรื่อย ๆ จนคนที่สำนักพิมพ์ทักมาว่าเอามาทำเป็นเล่มไหม

บทแรกเปิดที่เมืองคยา โจ้ยืนอยู่หน้าสิ่งที่เขาเรียกทีแรกว่าสถูป แล้วแก้คำตัวเองว่าหน้าตามันเหมือนกองอิฐสีน้ำตาลแดงถมเป็นเนินสูงท่วมหัวมากกว่า เสียงอาจารย์ดนัยดังมาจากลำโพงพกพา บอกลูกทัวร์ว่านี่คือสถูปบ้านนางสุชาดา หมุดแรกของวันแรก ที่นี่ไม่ได้อยู่ในสังเวชนียสถานสี่แห่ง หนังสือบอกว่ารัฐบาลอินเดียขุดค้นราว พ.ศ. 2516 และพบจารึกว่าสร้างในยุคปาละ ราวพุทธศตวรรษที่ 13

เรื่องนางสุชาดาที่เราเรียนกันมามีอยู่บรรทัดเดียว คือถวายข้าวมธุปายาสก่อนวันตรัสรู้ หนังสือเล่าส่วนที่อยู่ก่อนบรรทัดนั้น ลูกสาวตระกูลมีอันจะกินในตำบลอุรุเวลาเสนานิคมไปไหว้ต้นไทร ขอสามีที่ฐานะเสมอกัน ได้แล้วก็ขอลูกชายอีก ได้อีก จากนั้นเธอแก้บนด้วยของมูลค่าหนึ่งแสนทุกวันเพ็ญเดือนหก ปีหนึ่งเธอถือถาดทองไปถึงโคนต้นไทร เห็นใครคนหนึ่งนั่งอยู่ ผิวพรรณผ่องใส ก็เข้าใจว่าเทวดาประจำต้นไม้ออกมารับของเอง ถวายเสร็จเธอกลับบ้านอย่างอิ่มใจ โดยไม่รู้ว่าคนคนนั้นคือเจ้าชายสิทธัตถะที่เพิ่งเลิกอดอาหาร

โจ้เล่าด้วยภาษาของคนที่อยู่กับโซเชียลฯ ทุกวัน มีคำอังกฤษปน มีเชิงอรรถที่แซวตัวเอง แล้วตั้งฉายาให้นางสุชาดาว่าเป็นสายมูฯ ที่สมหวังที่สุดในพุทธกาล อาจารย์ดนัยรับต่อว่า การบนบานอาจเป็นจุดเริ่มของทางธรรมได้ เพราะภายหลังนางได้ฟังธรรมจนบรรลุ

ท้ายบทมีกรอบสีครีมเล็ก ๆ ที่ทำให้เราอ่านช้าลง ถ้ายืนหันหน้าเข้าสถูปแล้วมองไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ จะเห็นเขาดงคสิริ ที่เล่ากันว่าเจ้าชายสิทธัตถะบำเพ็ญทุกรกิริยาอยู่หกปี หนังสือบอกตรง ๆ ว่าไม่มีหลักฐานทางโบราณคดียืนยัน วันนี้บนเขามีวัดทิเบต รอบเขาเป็นหมู่บ้านของคนวรรณะล่างสุด อาจารย์ดนัยเล่าว่าเคยเห็นแม่คนหนึ่งอุ้มลูกอายุไม่ถึงขวบมาขออาหารจากนักท่องเที่ยว ไกด์บอกอาจารย์ว่าเด็กคงอยู่ได้อีกไม่เกินเดือน โจ้ปิดกรอบนั้นด้วยประโยคเดียว ว่าบนเขาลูกนี้ยังมีความอดอยากแบบที่ไม่มีใครเลือกเอง

ในอารัมภบท โจ้ไล่ชื่อคนที่เดินทางมาก่อนเขา พระเจ้าอโศกที่ปักเสาหินไว้ตามจุดที่พระพุทธเจ้าเคยอยู่ ภิกษุฟาเหียนกับพระถังซัมจั๋งที่จดสิ่งที่เห็นไว้ และอเล็กซานเดอร์ คันนิงแฮม นักโบราณคดีอังกฤษที่ขุดตามบันทึกเหล่านั้น แล้วเขาตอบคำถามของตัวเองสั้น ๆ ว่ามาเพื่อเห็นกับตาว่าสถานที่พวกนี้มีอยู่จริง

ต้นเดือนตุลาคม เล่มนี้อยู่อันดับแรกของรายการยอดนิยมในร้านออนไลน์ของสำนักพิมพ์เอง คำโปรยบอกว่าหน้าที่เหลือพาไปพาราณสี เวสาลี กุสินารา แล้วข้ามพรมแดนไปลุมพินี เราปิดหน้าทดลองอ่านตรงเชิงเขาดงคสิริ ยังไปไม่ถึงต้นโพธิ์