น้ำพริกหนุ่ม: กลิ่นถ่านที่ไม่มีขายในกรุงเทพ

ถุงพลาสติกใสมัดหนังยางสองรอบวางอยู่ข้างคีย์บอร์ดของเราตั้งแต่ก่อนเข้ากะ ข้างในเป็นสีเขียวหม่นออกเทา มีเส้นสีเข้มกว่าแทรกอยู่เป็นแนว เพื่อนร่วมงานโต๊ะถัดไปหันมาบอกว่าแม่ฝากรถทัวร์จากลำปางลงมาเมื่อคืน รถถึงกรุงเทพตีสี่ เขาไปรับแล้วตรงมาที่นี่เลย

"กินให้หมดในสองสามวันนะ แม่ไม่ใส่อะไรกันบูด"

แคบหมูอยู่ในถุงเล็กอีกใบที่วางซ้อนกัน แตกเป็นชิ้นเล็กเพราะเดินทางมาทั้งคืน กับข้าวเหนียวห่อพลาสติกที่ยังอุ่นเพราะเพิ่งนึ่งจากหอ เขาบอกว่าแม่สั่งมาว่าให้กินกับแคบหมูของแม่ ไม่ให้ซื้อในกรุงเทพ เพราะมันไม่เหมือนกัน

เที่ยงวันนั้นเราแกะหนังยางออกที่โรงอาหาร กลิ่นขึ้นมาก่อนที่จะเห็นอะไร กลิ่นถ่าน กลิ่นเปลือกพริกที่โดนไฟจนดำแล้วถูกลอกออก กลิ่นหอมแดงย่างที่หวานขึ้นมาเองโดยไม่ต้องใส่น้ำตาล น้ำพริกหนุ่มที่เราซื้อจากตลาดแถวนี้มาตลอดอยู่ในกระปุกพลาสติก เนื้อเนียนกว่า สีสดกว่า รสออกหวาน และไม่มีกลิ่นนี้เลย

ข้าวเหนียวปั้นก้อนแรกจิ้มลงไป เส้นพริกยาวติดขึ้นมากับข้าว เผ็ดช้า เค็มพอดี แล้วกลิ่นไหม้ตามมาทีหลังตอนกลืน แคบหมูที่แตกเป็นชิ้นเล็กกลายเป็นข้อดี เพราะตักน้ำพริกได้ง่ายกว่าชิ้นใหญ่

คนที่โต๊ะข้าง ๆ ถามว่าทำไมเรียกน้ำพริกหนุ่ม ในเมื่อไม่มีผู้ชายอยู่ในสูตร เพื่อนร่วมงานหัวเราะ บอกว่าถูกถามคำนี้ทุกครั้งที่เอามาแจก หนุ่มในภาษาเหนือแปลว่าอ่อน พริกหนุ่มคือพริกเม็ดยาวสีเขียวที่ยังไม่ทันแก่ ยังไม่ทันแดง เก็บมาตอนที่เผ็ดยังไม่จัด เนื้อยังหนา ย่างแล้วลอกเปลือกได้

เราถามต่อว่าแม่ทำยังไง เขาไม่ตอบเอง กดโทรหาแม่แล้ววางโทรศัพท์ไว้กลางโต๊ะ เปิดลำโพง

ปลายสายมีเสียงไก่อยู่ข้างหลัง

ย่างบนถ่านให้เปลือกดำ อย่าให้เนื้อไหม้ พริก หอม กระเทียม ย่างพร้อมกันไม่ได้ กระเทียมสุกก่อน ต้องเอาออกก่อน

ลอกเปลือกตอนยังร้อน มือจะพองบ้าง แต่ถ้ารอเย็นแล้วเปลือกจะติดเนื้อ ลอกไม่ออก

ตำกับเกลือ ไม่ต้องใส่อะไร ตำให้เป็นเส้น อย่าให้แหลก ถ้าอยากใส่กะปิก็ใส่นิดเดียว แม่ไม่ใส่

ถามว่าย่างตอนไหน แม่ตอบว่าตอนนึ่งข้าวตอนเช้า ถ่านที่ติดไว้นึ่งข้าวเหนียวมีอยู่แล้ว วางพริกไว้ข้างหวด กลับไปกลับมาระหว่างรอข้าวสุก ข้าวได้ที่ พริกก็ได้ที่พอดี ไม่ต้องติดไฟใหม่

เรากำลังจะถามว่าใส่พริกกี่เม็ด แล้วนึกขึ้นได้ว่าเคยถามคำถามแบบนี้กับครัวอีกหลังหนึ่งไปแล้ว คำตอบที่ได้วันนั้นคือ "ใส่ให้พอ" เลยเปลี่ยนคำถามเป็นว่าถ่านต้องแรงแค่ไหน แม่ตอบว่าแรงเท่าที่นึ่งข้าวได้

รายการวัตถุดิบมีสี่อย่าง พริก หอม กระเทียม เกลือ ทั้งหมดหาซื้อได้ที่ตลาดหน้าหอ สิ่งที่ตลาดไม่มีขายคือถ่านที่ติดไว้นึ่งข้าวตอนเช้า กับมือที่ลอกเปลือกตอนมันยังร้อน กลิ่นในถุงเดินทางมาได้ไกลกว่าที่คิด ทั้งที่มันเป็นส่วนเดียวของสูตรที่ไม่มีใครเขียนไว้

เพื่อนร่วมงานบอกว่ารอบหน้าจะให้แม่ส่งพริกหนุ่มสดลงมาแทน แล้วมาย่างกันบนเตาแก๊สที่หอ "ไม่เหมือนหรอก แต่ก็ใกล้"

น้ำพริกหมดในวันที่สาม ถุงเปล่าที่เราลืมไว้ในลิ้นชักยังมีกลิ่นถ่านอยู่อีกวันหนึ่ง